LINK

TIJDSCHRIFT VOOR LINKS-LIBERALISME

Archief voor juli, 2006

LINK 5 – juli 2006

link_juli2006
Ruim zestig jaar na het einde van de tweede Wereldoorlog blijft de duale samenleving de aardbol in tweeën klieven. Decennia van economische groei hebben daar niets aan gewijzigd, eerder het tegendeel. Armoede is meer dan ooit een massavernietigingswapen. En het heeft enkele nieuwe, donkere gezichten gekregen. AIDS bijvoorbeeld, de sluipmoordenaar die eind de jaren tachtig onze samenleving schokte tot in het diepst van zijn vezels, maar ondertussen ten gevolge de gewenning ons amper nog kan beroeren. De situatie is nochtans niet verbeterd sindsdien. In zijn bijdrage schetst Vlaams volksvertegenwoordiger Jan Roegiers de tragische geschiedenis van HIV. Wereldwijd lopen 40,3 miljoen mensen met het AIDS-virus rond, een tijdbom in het lijf die met ongenadige precisie enkel tot de dood kan lijden.

De cijfers stijgen nog elk jaar, in ons land, maar vooral in Azië en Afrika. Zestig procent van alle besmettingen zit geconcentreerd in Subsaharaans Afrika. AIDS gaat immers vrij selectief te werk: het kiest zijn slachtoffers vooral bij de armste lagen van de wereldbevolking. Niet omdat je het krijgt door ondervoeding, zoals de Zuid-Afrikaanse president Mbeki enkele jaren terug nog met de grootste stelligheid beweerde. Wel doordat kennis, via het onderwijs, een goed uitgebouwd medisch netwerk en adequate media-informatie, noodzakelijk is om aan preventie te doen. En dat is vooralsnog het enige “medicijn” dat tegen AIDS opgewassen is.

De duale samenleving is ook in ons land hardnekkig aanwezig. De zegebulletins die melden dat het spaarvermogen van de gemiddelde Belg nooit zo hoog was als vandaag, vertellen er niet bij dat dit vermogen vooral bij een kleine groep welstellenden geconcentreerd zit. Aan de onderste treden van de sociale ladder woekert de overmatige schuldenlast. Meer en meer mensen gaan leningen aan, soms voor banale zaken zoals een DVD-speler of een reisje naar de zon, maar de grootste groep ook om simpelweg te overleven. Medische kosten, verwarming, schoolkosten, huur, … de prijzen swingen de pan uit en raken keihard diegenen die zo al zonder marge zaten. Uit het interview met Ides Nicaise, hoofd van het Hoger Instituut voor de Arbeid, leren we dat vooral het stijgende aandeel -25 jarigen met financiële problemen in het oog springt. Dat belooft niet veel goeds voor de toekomst.

De situatie is in het algemeen uitermate alarmerend. Het zet Martin De Loose van het Vlaams Centrum Schuldbemiddeling er toe aan om te pleiten voor een algemeen pact tegen de overmatige schuldenlast. Maar ook hier speelt kennelijk de gewenning, of is het eerder berusting? Trouwens, wie schulden heeft, zal die wel aan zichzelf te danken hebben. Het systeem is onverbiddelijk, zeker in het steeds koeler wordende Vlaanderen. De cijfers van Martin De Loose liegen er niet om: Vlaanderen spendeert per jaar amper 174.000 euro aan preventie van schuldenlast. In groot contrast hiermee staan de 2.412.000 euro die Wallonië investeert. Als Vlaanderen nog eens vol arrogantie de zuiderburen de mantel wenst uit te vegen onder het motto “wat we zelf doen, doen we beter”, kan ze misschien maar beter eerst zorgen dat haar eigen huishouden op orde is.

De verkiezingsuitslagen, peilingen, de gesprekken op straat geven het aan: er waait een gure wind door Vlaanderen. Maar net dan is het meer dan ooit noodzakelijk dat de progressieven zich pal stellen. Links-liberalen hebben hierbij een belangrijke taak te vervullen. Solidariteit en verantwoordelijkheid zijn de medicijnen die onze samenleving nu nodig heeft. Hoopgevend zijn dan bijvoorbeeld de talrijke organisaties die het opnemen voor de rechten van asielzoekers. Ook al reflecteren hun acties een soms al te naïef wereldbeeld, over het engagement kunnen we ons alleen verheugen.

Gelukkig zijn er dus nog mensen en verenigingen die hun verantwoordelijkheid willen opnemen, omdat uiteindelijk elk collectief belang ook een individueel belang is. In hun bijdrage onderlijnen federaal volksvertegenwoordiger Annelies Storms en haar medewerker Cédric Verschooten, de noodzaak hiervan. Ze lichten tevens hun wetgevend werk toe om verenigingen het recht te geven het collectief belang ook voor de rechtbank te verdedigen. Niet om het NIMBY-syndroom te institutionaliseren, maar om mensen de kans te geven de maatschappij mee te vormen en te behoeden voor dreigend onheil. De overheid, hoe belangrijk ook, kan immers niet elke zorg en verantwoordelijkheid op zich nemen. En heel af en toe moet de burger zelfs tegen een al te enthousiaste overheid “beschermd” worden.
Eén politiek niveau kan je momenteel niet echt van overdreven enthousiasme verdenken: de Europese Unie. De éénmakingsgedachte lijkt na de njets in het Frans en Nederlands referendum over de Grondwet, op sterven na dood. Daar kan een voluntaristisch boek zoals Guy Verhofstadts “De Verenigde Staten van Europa” weinig aan veranderen. Frank Ingelaere wijst in zijn boekbespreking terecht op het ritmeverschil tussen de Europese bevolking en dat van de politieke leiders. Voor de publieke opinie gaat het allemaal wat te snel. Europa was een project dat zekerheid en vertrouwen moest schenken, maar lijkt nu vooral velen schrik aan te jagen.

Dat betekent niet dat we de Europese droom moeten opgeven, integendeel. Het is meer dan ooit noodzakelijk om de publieke opinie duidelijk te maken hoe ongelooflijk belangrijk Europa is voor democratische, sociale en economische stabiliteit. Maar niet eender welk Europa natuurlijk. Zolang economische groei primeert op sociale rechten, blijven links-liberalen met heel wat bezwaren zitten. En zolang de enge staatsgedachte primeert op een open ruimte van volkeren en gemeenschappen, blijven regionalisten op hun honger zitten. Om die reden werd 25 jaar geleden de Europese Vrije Alliantie opgericht, om mensen van het juk van staatsgrenzen te bevrijden en de kans te geven de eigen identiteit, in interactie met de ander, te ontwikkelen. Mathieu Van Haelewyn schetst in zijn artikel de boeiende geschiedenis van die Europese Vrije Alliantie. Een onafgewerkt verhaal.

En daarmee bevat ook dit nummer van Link zijn donkere verhalen, maar ook lichtpunten. Zolang de hoop primeert op het doemdenken, gaan we daar nog een tijdje mee door. Alvast veel leesgenot!

Lees de rest van dit artikel »